به ما فيه كفاية ، ليس فيه زيادة على المقدار و لا نقصان . اللَّهُ لا إِلهَ إِلَّا هُوَ لَيَجْمَعَنَّكُمْ إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ لا رَيْبَ فِيهِ - اين در شأن قومى فرود آمد كه در بعث و قيامت به گمان بودند ، ربّ العالمين سوگند ياد كرد ، و گفت : لَيَجْمَعَنَّكُمْ ، اين لام لام تحقيق است در موضع قسم ، يعنى كه شما را فراهم آرد بروز رستاخيز ، و در آن هيچ گمان نيست ، و كس راستگوىتر و راست سخن‌تر از حق نيست . و معنى قيامت در لغت بر دو ضرب است : يكى آنكه مردم از خاك برخيزند ، و برستاخيز شوند ، چنان كه ربّ العزّة گفت : يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْداثِ كَأَنَّهُمْ جَرادٌ مُنْتَشِرٌ . معنى ديگر آنست كه مردم در آن روز حساب را بر پاى باشند و منتظر ، تا خداى چه فرمايد ؟ چنان كه گفت تعالى و تقدّس : يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ . قالوا : و معنى لَيَجْمَعَنَّكُمْ يعنى بالموت فى القبور الى يوم القيامة . فَما لَكُمْ فِي الْمُنافِقِينَ فِئَتَيْنِ - سبب نزول اين آيت آن بود كه عبد اللَّه ابى سلول با جوقى منافقان از مصطفى ( ص ) برگشتند در راه احد ، و باز پس « 1 » آمدند ، و رسول خداى را ( ص ) فرو گذاشتند . معذوران كه در شهر بودند گفتند : ايشان را بكشيم كه چرا رسول خداى را خذلان كردند ، و قومى فرا خون ايشان نيارستند ، و آن را بزرگ ديدند . اين آيت آمد كه چرا از كشتن ايشان پرهيزيديد ، و ايشان را بنكشتيد . مقاتل گفت : اين در شأن نفرى آمد كه نه كس بودند ، از ايشان مخرمة بن نوفل القرشى . جمله هجرت كردند از مكه به مدينه . پس پشيمان گشتند ، خواستند كه باز گردند ، گفتند كه : ما را مدينه سازگار نيامدست ، و از عاهت مدينه برنجيديم . مسلمانان گفتند : شما را چه مراد است كه چه كنيد ؟ گفتند :

--> ( 1 ) - نسخهء ج : با پس . )